Neden süreden kaybediyorsun (ve buna ne yapmalı)

Süreden kaybetmek, bir oyunu kaybetmekten farklı hissettirir. Konum iyiydi, olup biteni anlıyordun, ama sonuç yine de aleyhine döndü. Şanssızlık ya da usul meselesi gibi okunur.

İkisi de değil. Saat yönetimi satranç gücünün bir parçasıdır ve süre kayıpları, saptanıp giderilebilecek örüntüleri izler.

Sürenin nereye gittiğini bul

Bir şeyi değiştirmeden önce süreyi gerçekte nerede harcadığını çıkar. Oyuncuların çoğu bu konuda yanılır. İçgüdü, sürenin karmaşık orta oyun konumlarında eridiğini söyler; oysa çoğu zaman daha açılışta, hiç düşünmeyi gerektirmeyen hamlelerde akıp gider.

Oyuncu kartındaki kayıp dağılımı, tahtada değil süreden ne sıklıkla kaybettiğini gösterir; oradaki «Zamandan kaybetti» dilimi budur. O dilim büyükse satranç sorunun değil saat sorunun vardır ve çözümü başkadır.

Yanında ZAMAN istatistiğini de okumaya değer, çünkü tüm süre kontrollerinde hem süreden kazanmayı hem süreden kaybetmeyi hesaba katar.

Açılış düşünülecek yer değildir

Sıradan bir konumun altıncı hamlesine dört dakika harcamak, en yaygın ve giderilmesi en kolay süre sızıntısıdır. Orada neredeyse hiçbir zaman gerçek bir sorun çözmezsin; hızlı bir oyunda anında oynayacağın bir hamleyi sorgularsın.

İşe yarar bir kural: tanıdık bir yapının ilk hamlelerini çabuk oyna ve süreyi sonrası için kenara koy. Baştan savma değil — ama on saniyede oynanan makul bir hamle, üç dakikada oynanan azıcık daha iyi bir hamleden genellikle üstündür, çünkü o üç dakika otuzuncu hamlede aranacaktır.

Kritik anları tanımak

İyi saat yönetimi tekdüze bir hız değildir. Sonucu değiştirdiği yerde süre harcamak, değiştirmediği yerde hızlı oynamaktır.

Gerçek düşünmeyi hak eden anlar, konumun karakterinin değişmek üzere olduğu anlardır: bir piyon kırılması, vezirleri değişme kararı, bir feda, geri dönüşü olmayan yapısal bir bağlanma. Tek mantıklı geri alış varken bir taşı geri almak iki dakikayı hak etmez.

Bunları ayırt etmeyi öğrenmek bir satranç becerisidir ve her şey gibi aynı inceleme süreciyle gelişir. Bir oyunu incelerken sürenin nereye gittiğine bak ve konumun bunu hak edip etmediğini sor.

Daha kötü oynamadan daha hızlı oynamak

Korku şu: daha hızlı oynamak daha çok hata demektir. Uygulamada, süre sıkıntısındaki oyuncular erken davranıp tempolu oynayanlardan çok daha fazla hata yapar; yani takas genellikle lehinedir.

Pratik bir alıştırma: bir dizi oyunu açılışta ve orta oyunun ilk bölümünde bilerek daha çevik bir tempoyla oyna ve sonuçlarına ne olduğunu gör. Çoğu oyuncu hamle kalitesindeki düşüşün beklediğinden küçük, oyun sonundaki kazancın ise büyük olduğunu görür.

Hamle başına eklenen süre bu hesabı hayli değiştirir. Her hamleye birkaç saniye ekleniyorsa, ek süresiz bir kontroldekinden başka bir desen benimseyebilirsin; hangisini oynadığının bilincinde olmakta yarar var.

Zaten azaldıysa

Süre azaldığı anda amaç en iyi hamleyi bulmaktan kaybetmemeye döner. Yapabildiğin yerde sadeleştir, hesaplayamayacağın keskin karmaşıklıklardan kaçın ve iddialı değil güvenli hamleler yap.

Buradaki en yararlı alışkanlık önceden karar vermektir: rakip düşünürken, onun en olası hamlesine ne oynayacağını belirle. Hiçbir maliyeti yoktur ve süre kargaşasında elde edilebilecek en büyük tasarruftur.